Delphi 5 | November 2002 

Over de menselijke selectie

Pillen of genen?

We leven in de middeleeuwen van de psychologie, zeg ik wel eens. We kunnen via computers over de hele wereld communiceren, maar we weten nog steeds niet hoe we relaties moeten aangaan en vooral behouden. Toch zijn er tekenen dat we de periode van de verlichting ingaan, vergelijkbaar met de zeventiende eeuw. We zijn het menselijk genoom in kaart aan het brengen en binnenkort kunnen we alle genen benoemen. Er zijn bijvoorbeeld genen ontdekt die verantwoordelijk zijn voor bepaalde erfelijke ziekten. Na de natuurlijke en seksuele selectie van Darwin lijkt de menselijke selectie zich aan te kondigen. Begonnen we net te wennen aan pillen en stoppen we net onze kinderen vol met Ritalin, nu moeten we ons mentaal alweer gaan richten op genmanipulatie. De ethische dilemma’s die dat oproept, zijn bovenmenselijk en zullen door ons dus ook maar matig het hoofd geboden kunnen worden.

We hebben moeite de mogelijkheden te overzien waar de moderne technologie ons voor stelt. Met pillen hadden we een soort compromis gevonden. Praten helpt niet genoeg, maar pillen ook niet, dus: pillen en praten.

Wetenschappelijk nog niet bekomen van deze ontwikkeling (het is nog niet helemaal bewezen, niet ‘evidence based’) dient zich het volgende al aan. Autisme is meestal erfelijk, er zijn genen verantwoordelijk voor deze aandoening. Anorexia is erfelijk en het gevolg van een ‘kapot’ gen. Is het wachten nu op de medicatie die ontwikkeld wordt of moeten we aan genmanipulatie denken? Erger nog, moeten we deze genen bewust uitselecteren? Met het syndroom van Down ontstond een heftige discussie, verontwaardiging over de mogelijkheid tot abortus: kinderen die met Down geboren werden, hadden recht van bestaan net als iedereen. Inmiddels zijn we al erg ver met het uitselecteren van deze mensen met behulp van het meten van de nekplooi van de foetus in de baarmoeder. Je hoort hier geen protesten meer tegen. In Nederland mag je niet de sexe van het te geboren kind van te voren bepalen. Onze zuiderburen hebben inmiddels een beproefde methode uit Amerika overgenomen en kiezen of ze mannelijke en vrouwelijke Belgjes geboren laten worden. Deze ontwikkelingen zijn in feite niet tegen te houden. Ze komen voort uit diepgewortelde wensen van de mens, die niet altijd ethisch verantwoord zijn. Genmanipulatie, sekse kiezen, clonen: de menselijke selectie zou wel eens een ingrijpende verandering van het mensdom kunnen betekenen.

   

Martine F. Delfos